Pałac Wielkiego Mistrza Rycerzy Rodyjskich — przewodnik dla zwiedzających: wszystko, co musisz wiedzieć przed wizytą

W skrócie

Adres

Ippoton (Ulica Rycerzy), Średniowieczne Miasto, Rodos 851 00, Dodekanez, Grecja

Godziny otwarcia

Czynne codziennie w sezonie; latem (ok. kwiecień–październik) ~08:00–20:00, zimą krócej (~08:30–15:30) z okazjonalnymi zamknięciami; wejścia o wyznaczonych godzinach, ostatnie wejście na 30 min przed zamknięciem. Godziny potwierdź sezonowo.

Wyróżnienia

Serce średniowiecznego miasta Rodos, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1988 roku

Zbudowany

Odbudowany przez Rycerzy św. Jana w XIV wieku na wcześniejszej bizantyńskiej cytadeli; rekonstruowany w latach 30. XX wieku

Najważniejsze atrakcje

Warowny Kastello, okazałe sklepione sale, starożytne mozaikowe posadzki z Kos oraz dwie wystawy poświęcone starożytnej i średniowiecznej Rodos

Jak dojechać

Na początku Ulicy Rycerzy, krótki spacer pod górę przez deptak Starego Miasta od strony portu

Ważność biletu

Wejście o wyznaczonej godzinie — zarezerwowane na wybraną datę i przedział godzinowy

Zamek Rycerzy św. Jana

Pałac Wielkiego Mistrza zawdzięcza swój charakter jednemu z najbardziej niezwykłych epizodów w dziejach Morza Egejskiego. W 1309 roku joannici — zakon rycersko-religijny św. Jana, założony w celu opieki nad pielgrzymami w Ziemi Świętej — zdobyli Rodos i uczynili z niej stolicę swojego niezależnego wyspiarskiego państwa. Przez ponad dwa stulecia zakon rządził Rodos i okolicznymi Dodekanezami, przekształcając miasto w jedną z najpotężniej ufortyfikowanych metropolii średniowiecznego basenu Morza Śródziemnego, otoczoną potężnymi murami, bramami i bastionami, które stoją do dziś. W najwyższym punkcie warownego miasta odbudowali wcześniejszą bizantyjską twierdzę na pałac swojego Wielkiego Mistrza — zarówno rezydencję wybranego zwierzchnika zakonu, jak i administracyjne serce oraz ostatni bastion państwa.

Rycerze utrzymali Rodos do 1522 roku, kiedy to po długim oblężeniu sułtan osmański Sulejman Wspaniały zmusił zakon do kapitulacji i wyjazdu na Maltę. Pod panowaniem osmańskim pałac pełnił funkcje wojskowe, a w 1856 roku został w dużej mierze zniszczony przez wybuch składu prochu. Obecna forma pochodzi z początku XX wieku, gdy Rodos znajdowała się pod panowaniem włoskim: między wojnami światowymi Włosi odbudowali pałac na średniowiecznych fundamentach, restaurowali sale i umieścili w nim starożytne mozaiki oraz zabytki. To, co zwiedzasz dziś, jest zatem zarówno autentycznym średniowiecznym pomnikiem — murami, wieżami i układem przestrzennym Rycerzy — jak i wielką rekonstrukcją, na szczycie miasta wpisanego na listę UNESCO, które zachowało tkankę epoki krucjat lepiej niż niemal jakiekolwiek inne miejsce w Europie.

Ulica Rycerzy

Podejście do pałacu to zabytek sam w sobie. Ulica Rycerzy, czyli Ippoton, to brukowana średniowieczna arteria wznosząca się prostą linią z serca Starego Miasta aż do bramy pałacu, powszechnie uznawana za jedną z najlepiej zachowanych średniowiecznych ulic w Europie. Wzdłuż jej boków stoją gospody, czyli auberges, poszczególnych „Języków" zakonu — grup narodowościowych, na które dzielili się wielonarodowi Rycerze, takich jak francuski, włoski, hiszpański, angielski, prowansalski czy owerniacki. Każdy Język utrzymywał własną gospodę przy tej ulicy, a ich rzeźbione herby, portale i fasady przetrwały w znakomitym stanie, dając żywy obraz międzynarodowego braterstwa, które rządziło wyspą.

Wędrówka Ulicą Rycerzy w stronę pałacu, z wysokimi kamiennymi domami wznoszącymi się po obu stronach i niemal niczym ze współczesnego świata w zasięgu wzroku, to jedna z największych przyjemności średniowiecznej Rodos — i nic nie kosztuje, bo ulica jest publicznym traktem otwartym dla wszystkich. Doskonale wprowadza w klimat pałacu u jej szczytu, a wielu zwiedzających zatrzymuje się przy auberges i ich heraldyce, zanim dotrze do dwuwieżowej bramy. Nasza rekomendacja to przeznaczyć czas na powolny spacer ulicą w drodze w górę, najlepiej wcześnie rano lub późnym popołudniem, gdy bruk jest spokojny, tak aby pałac stał się kulminacją podróży w czasy Rycerzy.

Twierdza i jej okazałe sale

Widziany z zewnątrz Pałac Wielkiego Mistrza bez wątpienia przypomina twierdzę: masywne mury obronne, zarys zwieńczony blankami i monumentalne wejście flankowane dwiema wielkimi okrągłymi basztami, wzniesione, by górować nad najwyższym punktem otoczonego murami miasta i służyć jako jego ostatnia reduta. Przechodząc przez bramę, wkraczasz na obszerny prostokątny dziedziniec, niegdyś otoczony starożytnymi posągami, z którego rozchodzą się komnaty i sale pałacu. Ponad 150 pomieszczeń rozmieszczonych jest na dwóch kondygnacjach, a skala budowli — długie sklepione korytarze, szerokie schody i wysokie sufity — oddaje bogactwo i potęgę zakonu u szczytu jego świetności.

Wielkie sale górnego piętra są ozdobą całej wizyty. Odbudowane w latach 30. XX wieku w bogatym, historyzującym stylu, są przestronne, chłodne i dostojne, z ciężkimi drewnianymi stropami, rzeźbionymi kominkami oraz antycznymi meblami i rzeźbami na tle surowego kamienia. Niektóre pomieszczenia noszą nazwy od swojej funkcji lub dekoracji, a ciąg komnat reprezentacyjnych daje silne wyobrażenie o wielkiej średniowiecznej i renesansowej rezydencji, nawet tam, gdzie szczegóły są późniejszą rekonstrukcją. Ponieważ sale są zamknięte i zacienione, wnętrze pałacu stanowi mile widzianą ucieczkę od egejskiego słońca, a jego wyważony, zamkowy spokój jest uderzającym kontrastem dla ruchliwych średniowiecznych uliczek poniżej. Pod stopami kryje się jedna z największych niespodzianek pałacu — starożytne mozaiki.

Starożytne mozaiki z Kos

Jedną z najbardziej zapadających w pamięć cech pałacu jest to, co ukryte na widoku — pod stopami. Wiele wielkich sal wyłożonych jest wspaniałymi starożytnymi mozaikami — misternymi figuralnymi i geometrycznymi panelami z kolorowego kamienia, przedstawiającymi sceny takie jak stworzenia morskie, postacie mitologiczne, ptaki i abstrakcyjne wzory. Mozaiki te nie pochodzą pierwotnie z pałacu ani nawet z Rodos: zostały wydobyte z hellenistycznych i rzymskich domów oraz budynków publicznych na sąsiedniej wyspie Kos i sprowadzone podczas włoskiej rekonstrukcji pałacu w latach 30. XX wieku, aby odrestaurowanym salom nadać posadzki godne ich przepychu.

Efektem jest niezwykłe, choć nietypowe, połączenie średniowiecznej architektury i sztuki klasycznej: przechodzisz przez twierdzę rycerzy krzyżowych po posadzkach, które niegdyś zdobiły wille rzymskiego Kos. Rzemiosło jest wyjątkowe, a mozaiki nagradzają powolne, uważne patrzenie — subtelne gradacje kolorów, żywe zwierzęta i misternie opracowane bordiury zasługują na uwagę. Ponieważ są rozłożone na podłogach, po których stąpasz, łatwo jest je przemierzyć w pośpiechu, dlatego nasza rekomendacja jest taka, aby patrzeć w dół równie często, jak w górę, i nie spieszyć się w salach, gdzie zachowały się najpiękniejsze panele. Wraz z otaczającymi je antykami mozaiki czynią z pałacu w równym stopniu wystawę sztuki starożytnej, co średniowieczny zamek.

Wystawy o starożytnym i średniowiecznym Rodos

Poza salami i mozaikami pałac mieści dwie ważne wystawy stałe, obie w cenie biletu, które wspólnie opowiadają długą historię wyspy. Jedna poświęcona jest starożytnemu Rodos, śledząc greckie i rzymskie dzieje miejsca, które należało do najpotężniejszych i najbardziej kulturalnych w starożytnym basenie Morza Egejskiego, słynącego w antyku z portu, rzeźby — w tym zaginionego Kolosa Rodyjskiego, jednego z siedmiu cudów starożytnego świata — oraz roli w śródziemnomorskim handlu i nauce. Poprzez posągi, ceramikę, inskrypcje, biżuterię i przedmioty codziennego użytku wystawa ożywia klasyczną wyspę i łączy pałac z głęboką przeszłością, którą przywołują także jego mozaiki.

Druga wystawa obejmuje średniowieczne i wczesnochrześcijańskie Rodos, świat wczesnego Kościoła i Bizancjum, a przede wszystkim samych Rycerzy św. Jana. Tutaj można prześledzić przemianę wyspy pod rządami zakonu — budowę murów i pałacu, życie wielonarodowego bractwa oraz sztukę, broń i przedmioty epoki krucjat — a także wczesnochrześcijańskie wieki, które je poprzedziły. Oglądanie obu wystaw w samym budynku wzniesionym przez rycerzy nadaje historii natychmiastową, namacalną siłę. Nasza rekomendacja jest taka, aby traktować pałac jako trzy wizyty w jednej — twierdzę z jej salami, starożytne mozaiki z Kos oraz te dwie wystawy — i zarezerwować sobie wystarczająco dużo czasu, aby oddać sprawiedliwość wszystkim trzem pod jednym dachem.

Jak dotrzeć i zwiedzać

Pałac Wielkiego Mistrza stoi na samym szczycie otoczonego murami Starego Miasta na Rodos, u wylotu Ulicy Rycerzy, a dotarcie do niego jest częścią przyjemności. Całe średniowieczne miasto jest strefą pieszą, więc docierasz tam pieszo: z portu wycieczkowego i promowego Mandraki oraz z nowego miasta wchodzisz przez jedną z wielkich średniowiecznych bram i idziesz w górę starymi uliczkami, podążając Ulicą Rycerzy do pałacu na jej końcu. Na samo Rodos dostaniesz się samolotem na międzynarodowe lotnisko na Rodos lub promem do miasta Rodos z ateńskiego portu w Pireusie oraz z innych wysp egejskich, a Stare Miasto jest na tyle kompaktowe, że można je zwiedzić w całości pieszo. Wejście do pałacu odbywa się obecnie w wyznaczonych godzinach co godzinę, więc staraj się dotrzeć do bramy w ciągu godziny wskazanej na bilecie.

Choć wnętrze pałacu jest chłodne i zacienione, droga w górę przez Stare Miasto wiedzie po nierównym bruku i jest wystawiona na słońce, dlatego wygodne, solidne buty, kapelusz i woda ułatwią podejście, zwłaszcza w upalne lato. W środku spodziewaj się kamiennych posadzek, progów i schodów, a dostęp dla osób o ograniczonej mobilności jest częściowy. Zarezerwuj sobie około godziny do półtorej na pałac, jego mozaiki i dwie wystawy, a znacznie więcej, jeśli chcesz pospacerować po Ulicy Rycerzy, auberges i szerszym otoczonym murami mieście, które można zwiedzać bezpłatnie. Jako główny zabytek Rodos i stały punkt tras rejsów wycieczkowych pałac jest najbardziej zatłoczony w środku dnia, gdy cumują statki; rezerwacja pierwszej lub ostatniej godziny wejścia zapewni najspokojniejsze sale. Wielu odwiedzających łączy wizytę w pałacu z całodniową wycieczką do spektakularnego akropolu w Lindos, około 50 km w dół wschodniego wybrzeża wyspy.

Najczęściej zadawane pytania